Παράσιτα ραδιοφώνου

Τα παράσιτα (4Τ 45, 6/1974)

Συχνά το ραδιόφωνο του αυτοκινήτου μεταδίδει εκτός από μουσική και μερικές κακόηχες μπαλάντες τριγμών. Υπεύθυνα για τις ανεπιθύμητες μπαλάντες είναι τα παράσιτα.
Στις επόμενες γραμμές διαβάστε από που ακριβώς προέρχονται τα παράσιτα και πώς θα απαλλαγείτε από την παρουσία τους.
Τα παράσιτα είναι ηλεκτρομαγνητικά κύματα με τέτοιες συχνότητες που ο δέκτης του αυτοκινήτου να τα συλλαμβάνη κάνοντάς τα αυτόματα ακουστά. Κύριες πηγές παρασίτων είναι οι καλωδιώσεις υψηλής τάσεως, το δυναμό, ο πολλαπλασιαστής και τα ηλεκτρικά μοτεράκια, καθαριστήρες, καλοριφέρ κλπ.
Τα παράσιτα δεν ενοχλούν μόνο τ' αυτί και την ηρεμία μας, αλλά και το καινούργιο ραδιόφωνο μας. Επειδή σκοπός μας είναι η εξαφάνισή τους πρέπει να ψάξουμε πρώτα για τις πηγές τους. Και ξεκινάμε απ' τις καλωδιώσεις υψηλής τάσεως, δηλ. τις καλωδιώσεις απ' το διανομέα στα μπουζί, που είναι και η κύρια πηγή τους.
Τι συμβαίνει μ' αυτά τα καλώδια; Καθώς βρίσκονται υπό υψηλή τάση — 20.000 Βολτς — δημιουργείται γύρω τους ένα ηλεκτρικό πεδίο που δεν είναι σταθερό αλλά μεταβαλλόμενο όπως και το ρεύμα που απ' το διανομέα πάει στα μπουζί. Αυτό το μεταβαλλόμενο ηλεκτρικό πεδίο φτάνει μέχρι το ραδιόφωνο κι' ανακατεύει τα πάντα. Επειδή το φαινόμενο οφείλεται αποκλειστικά στο ρεύμα, μοναδική λύση είναι να μειώσουμε το ρεύμα που περνάει απ' τα καλώδια, οπότε θα μειωθή και η ένταση του πεδίου και φυσικά οι παρασιτικές του δυνατότητες. Το ρεύμα αυτό μειώνεται αν αυξήσουμε την αντίσταση του καλωδίου. Μια πατέντα σοβαρής αγγλικής φίρμας ήταν ένα καλώδιο που αποτελείται από δύο στρώματα. Το εσωτερικό, στρώμα ήταν από υλικό με μεγάλη αντίσταση ενώ το εξωτερικό από άνθρακα πολύ χαμηλής αντιστάσεως. Δεν μπορεί να ισχυρισθή ότι εξάλειψε τα παράσιτα άλλα είναι γεγονός ότι τα μείωσε αρκετά.
Ένα επόμενο βήμα για τη νίκη ήταν η προσθήκη αντιστάσεων όσο το δυνατό κοντύτερα στα μπουζί. Εδώ όμως χρειάζονταν αντιστάσεις που να αντέχουν στις μεγάλες θερμοκρασίες, στους κραδασμούς και στις ηλεκτρικές καταπονήσεις, και έτσι χρησιμοποίησαν αντιστάσεις άνθρακος που ικανοποιούν, — ως ένα σημείο — αυτές τις προδιαγραφές.
Ένας άλλος τύπος καλωδίων υψηλής τάσεως αναπτύχθηκε τα τελευταία χρόνια. Η ιδέα πίσω του ήταν απλή. Όλο το καλώδιο ήταν μια αντίσταση. Τα καλώδια αυτά κάνουν δύο δουλειές. Απ' τη μια εξαλείφουν τα παράσιτα επειδή η αντίσταση υπάρχει σ' όλη τη διαδρομή του ρεύματος κι όχι λίγο πριν αυτό φτάση στα μπουζί και απ' την άλλη περιορίζουν την καταστροφή του μονωτικού του καλωδίου. Εδώ ανοίγουμε μια παρένθεση για το πώς καταστρέφεται το μονωτικό. Το ηλεκτρικό πεδίο που είπαμε ότι δημιουργείται γύρω απ' το καλώδιο διασπά το οξυγόνο και σχηματίζει όζον. Το όζον όμως προσβάλλει το ελαστικό, που είναι και το κύριο μονωτικό, καταστρέφοντάς το. Η καταστροφή του μονωτικού συνεπάγεται απώλειες που μειώνουν τον σπινθήρα στα μπουζί και κατά συνέπεια την απόδοση της μηχανής. Κλείνει η παρένθεση. Τα καλώδια αποτελούνται από ένα αγώγιμο πυρήνα και ένα μονωτικό κάλυμμα.
Τα υλικά που χρησιμοποιούνται στον πυρήνα είναι κάπως περίεργα μια και δεν ανήκουν στην τάξη των αγώγιμων υλικών αλλά σ' αυτή των διηλεκτρικών. Συνήθως χρησιμοποιείται μια μίξη, νάιλον, γεγιόν, καουτσούκ, πάντα όμως μαζί με γραφίτη, ώστε να εξασφαλισθή η αναγκαία αγωγιμότητα. Η αντίστασή τους είναι της τάξεως των 18.000 ohm/m. Οι αμερικανικοί κανονισμοί SAE δίνουν τιμές αντιστάσεως για καλώδια με διακριτικό LR (Low Resistance, χαμηλής αντιστάσεως) 9 - 21 ΚΩ/m και για καλώδια HR (High Resistance, υψηλής αντιστάσεως), 18 - 36 ΚΩ/m.
Η αντοχή τους είναι της ιδίας τάξεως μ' αυτήν του αυτοκινήτου. Αυτό γιατί τα καλώδια δεν κυκλοφορούν με το μέτρο στο εμπόριο, αλλά υπάρχουν έτοιμα σε στάνταρντ μήκος για κάθε αυτοκίνητο, έχουν ειδικές επαφές στα άκρα τους και είναι ακριβά. Έξω απ' τις αντιπαρασιτικές τους ιδιότητες, που γι’ αυτές άλλωστε χρησιμοποιήθηκαν έχουν και ένα άλλο προτέρημα: Μειώνουν το ρεύμα που φτάνει στα μπουζί μειώνοντας τη φθορά των ηλεκτροδίων και αυξάνοντας έτσι τη ζωή των μπουζί. Αν και πάντα σχεδόν αυτά τα καλώδια αρκούν για να εξασφαλιστή το ραδιόφωνο απ' τα παράσιτα, καμιά φορά μπορεί να χρειασθή μεγαλύτερη προστασία. Αυτήν την εξασφαλίζουμε μ' ένα πυκνωτή που συνδέεται με το καλώδιο που πάει στον πολλαπλασιαστή και στο διακόπτη με μια απ' τις βίδες που στερεώνει τον πολλαπλασιαστή και είναι συγχρόνως και γείωση. Με την τοποθέτηση του πυκνωτή έχουμε σβήσει την κύρια πηγή παρασίτων. Υπάρχει όμως μια μικρή πιθανότατα τα παράσιτα να συνεχίζουν τη διαβρωτική τους παρουσία. Η δεύτερη πιθανή πηγή τους είναι το δυναμό. Και εδώ χρησιμοποιούμε έναν πυκνωτή, που το ένα του άκρο συνδέεται με τον ακροδέκτη εξόδου του δυναμό — είναι ο μεγαλύτερος απ' τους δύο που υπάρχουν — και το άλλο γειώνεται σε μια απ' τις βίδες που κρατάνε το δυναμό. Χρειάζεται όμως λίγη προσοχή να μη συνδεθή ο πυκνωτής με το μικρό ακροδέκτη (πεδίου) του δυναμό γιατί τότε κανένας δεν αναλαμβάνει ευθύνη για την τύχη του δυναμό.
Φυσικά τα ίδια ισχύουν αν αντί για δυναμό υπάρχει εναλλάκτης. Αν παρ' όλα αυτά, τα παράσιτα εξακολουθούν την παρουσία τους και τα νεύρα σας το τέντωμά τους, τότε κοιτάξτε όλα τα ηλεκτρικά μοτεράκια που έχει τ' αυτοκίνητό σας. Μπορεί να είναι υπεύθυνα τα μοτέρ του καλοριφέρ ή των υαλοκαθαριστήρων. Η εξουδετέρωσή τους είναι άμεση αν βάλετε έναν πυκνωτή ανάμεσα στην τροφοδοσία και τη γείωσή τους.
Εδώ θα πρέπει να είναι το τέλος των βασάνων σας και των ηχητικών σας ταλαιπωριών αν έχετε ραδιόφωνο ΑΜ. Αν όμως το ραδιόφωνο σας είναι και δέκτης FΜ θα τυραννηθήτε λίγο ακόμα.
Αυτό γιατί τα όσα είπαμε μέχρι τώρα ενώ εξουδετερώνουν τις χαμηλές και μεσαίες συχνότητες των παρασίτων στις ψηλές δε τα καταφέρνουν πολύ καλά, και μην ξεχνάμε ότι στα FΜ το φέρον κύμα είναι ψηλής συχνότητας και είναι φυσικό η λήψη να επηρεάζεται από παράσιτα υψηλών συχνοτήτων. Η θεραπεία αρχίζει με την τοποθέτηση ενός μεταλλικού φύλλου πάνω απ' το μπουζί, μέσα στην πίπα, γειωμένο στο εξάγωνο του μπουζί, μαζί με μια αντίσταση.
Στα μοτεράκια που είπαμε χρησιμοποιούνται έξω απ' τους πυκνωτές και μικρά πηνία με μεγάλη αντοχή στις ψηλές συχνότητες.
Τέλος γειώνουμε και το καπό της μηχανής. Το καπό αν δεν έχη εσωτερική επένδυση για ηχητική μόνωση, αντανακλά τα παράσιτα που παράγονται πιο χαμηλά, και που πιθανότατα δεν φτάνουν στο ραδιόφωνο, σπρώχνοντάς τα, προς το ραδιόφωνο μ' όλες τις μη επιθυμητές για μας συνέπειες. Μετά απ' όλα αυτά είναι σίγουρο ότι και κερδήθηκε ή μάχη των παρασίτων και έχουμε στη διάθεσή μας ακέραιη την ηχητική απόλαυση που μας δίνει το ραδιόφωνό μας.